Reisreporter Miet wil eens reiziger zijn in de échte betekenis van het woord: op zoek gaan naar een mooie onbekende streek met nog onontgonnen toeristische parels. Het departement de Meuse, in het noorden van Frankrijk, waar de Maas een smal, kronkelig en romantisch riviertje is, overtreft onze stoutste verwachtingen.
Gemeenten zonder inwoners
De rit naar die onbekende parel, dat deel uitmaakt van de regio Grand Est in het noordoosten van Frankrijk, is alvast de moeite waard. We rijden kilometers ver zonder een andere auto te kruisen en genieten van een panoramisch zicht op glooiende heuvels, bossen en pittoreske dorpjes. We volgen de kleine kronkelende Maas met daarnaast Canal de l’Est, dat gegraven werd om het transport over het water te verzekeren. De Meuse is, op Lozère na, de minst bevolkte streek in Frankrijk en het enige departement dat gemeenten zonder inwoners heeft. Zes van de negen gemeenten rond Verdun werden tijdens de oorlog volledig vernield en nooit heropgebouwd, maar bleven als eerbetoon officieel bestaan en kregen de eretitel ‘Mort pour la France’.
Meuse: meer dan oorlogstoerisme
De Meuse is voor de meeste Vlamingen een onbekend gebied. Maar als je over Verdun spreekt, gaat bij velen een belletje rinkelen. Hier werd immers een van de bloedigste en meest symbolische veldslagen van de Eerste Wereldoorlog uitgevochten. De Slag om Verdun duurde bijna een jaar, leidde tot enorme verliezen aan beide zijden en intense gevechten om elke meter terrein. Het was ook een symbolische aanval. Met Verdun, een stad met een rijke geschiedenis, konden de Duitsers de Fransen raken tot in het diepste van hun ziel. Maar wij willen liever een andere kant van het departement Meuse leren kennen.
Het grootste biermuseum van Frankrijk ligt in Stenay
Onze eerste stop is in Stenay voor een bezoek aan het grootste biermuseum in Frankrijk. Alleen al het imposante, eeuwenoude militair en industrieel gebouw uit de 16de eeuw is een bezoek waard. Ooit deed het dienst als tarwe-opslagplaats van de militaire citadel. Later werd het een mouterij, die zijn hoogdagen beleefde op het einde van de 19de eeuw. In 1984 kocht de gemeente Stenay het pand – dat nu op de monumentenlijst staat – op om er een biermuseum van te maken.
Niet alleen het gebouw is indrukwekkend, maar ook de botanische tuin met alle planten die nodig zijn voor het brouwen van dit heerlijk drankje. In het Biermuseum vind je meer dan 55.000 voorwerpen, die je leren hoe het bierbrouwen door de eeuwen heen evolueerde en oude brouwtechnieken werden vervangen. Na al die informatie over bier hebben we nu wel echt zin gekregen in een echt biertje. Ook daar is het museum op voorzien want op het einde is er een leuke taverne waar je verschillende biersoorten in kleine glaasjes kunt proeven.
Mont-devant-Sassey: vrijwilligers redden een uniek stukje cultureel erfgoed
We rijden verder door het rustgevend landschap tot we al van ver, op de flank van een heuvel, Mont-devant-Sassey zien opdoemen. Het is een imponerende kerk, die in de 11e eeuw door de vrouwelijke kanunnikessen van Andenne werd gebouwd en nu geklasseerd is als historisch monument. Jaren lang lag dit waardevolle kerkje te verkommeren, gesloten voor het publiek, tot een groep vrijwilligers het niet langer kon aanzien en het uniek stukje cultureel erfgoed redde.
De Brusselaar Marc Draime, één van die vrijwilligers, wacht ons op. Hij is zanger van beroep, leerde het kerkje kennen toen hij hier kwam optreden – de akoestiek is er fantastisch – werd verliefd op de streek, verkocht zijn huis in Brussel om zich, zoals veel Nederlanders en Belgen, hier definitief te settelen.
Binnen valt vooral de crypte uit de 11e eeuw op. De mooie kapitelen stralen, net zoals de rest van de ruimte, een serene schoonheid uit. De vrijwilligers onderhouden de kerk, geven rondleidingen, organiseren er concerten en andere evenementen. Om zoveel mogelijk mensen te kunnen rondleiden – tijdens de zomermaanden is de kerk alle dagen open – richtten ze Défi Jap op, die middelbare scholieren uit de streek opleiden tot gids. Momenteel hebben ze zo’n 342 Jeunes Ambassadeurs du Patrimoine dans la Meuse, een getal dat elk jaar aangroeit. Het is een succesformule, die nu ook uitdeint naar andere streken in de Meuse en de Loraine. Neem zeker de tijd om een wandeling te maken langs het oude kerkhof met zijn scheve graven en te genieten van het prachtig uitzicht op de vallei.
De verborgen parels van Bar-le-Duc
De volgende dag rijden we naar Bar-le Duc waar we in het restaurant O Club Gourmand hebben afgesproken met Christel Rigolot van Meuse Attractivité. Christel is een vurige ambassadrice van de Meuse, die met veel passie werkt aan het bekendmaken van de vele verborgen parels in haar streek. Zij wil van het departement Meuse een volwaardige toeristische bestemming maken, zodat jongeren niet meer massaal hun geboortestreek moeten verlaten omdat ze er geen job vinden. Momenteel werkt ze aan een project om de wandel- en fietspaden te bewegwijzeren en uit te bouwen.
De kaviaar van Bar-le-Duc
Tijd om Bar-le-Duc, dat bekend staat als ‘Stad van kunst en geschiedenis’, te verkennen. Het is een charmant stadje verdeeld in een Ville Haute (bovenstad) en een Ville Basse (benedenstad) waar de rivier Ornai doorheen stroomt. Christel geeft ons de raad om Maison Dutriez te bezoeken waar je via een filmpje kunt kennismaken met het fabriceren van een unieke aalbessenjam. Volgens de plaatselijke traditie worden de rode besjes één voor één ontpit met een ganzenveer. Een reuzenwerk dat zoveel tijd, geduld en handigheid vereist dat Maison Dutriez als enige bedrijfje dat deze delicatesse maakt, overbleef. Leuk is dat je na het bekijken van het filmpje zelf kunt proberen hoe je met zo’n ganzenveer besje per besje kunt ontpitten. Die lekkere jam gemaakt van rode, witte of roze aalbessen kan je hier natuurlijk ook kopen.
Château Marbeaumont: een architectonisch pareltje van de Belle-Epoque
Bar-le-Duc is niet alleen een stad met veel cultuur, maar ook veel groen. Vooraleer we op stap gaan met onze jonge gids Grégoire neemt Christel ons, na een stop aan enkele fotogenieke vergezichten, mee naar het park van Marbeaumont om ons het indrukwekkende Château Marbeaumont te laten zien. Het kasteel, dat nu dienst doet als mediatheek, dateert uit het begin van de 20e eeuw en is een architectonisch pareltje van de belle-époque periode in Frankrijk. We kunnen er als toerist weliswaar geen boeken ontlenen, maar wel genieten van het rijk gedecoreerde en weelderige interieur met mooie houtbewerking, glas-in-loodramen en andere artistieke details.
De oude wijnpers
Met Grégoire stijgen we naar de bovenstad langs de kronkelige rivier met uitzicht op de vele stadstuintjes. We stoppen even aan het Musée Barrois, gewijd aan de geschiedenis en het erfgoed van de regio, waar we in een oude schuur de indrukwekkende oude wijnpers kunnen bewonderen als stille getuige van de rijke wijnbouwtraditie in de regio Lotharingen. Het gebouw zelf was lange tijd de persoonlijke residentie van Karel III. Ook de klokkentoren is een stop en foto waard.
Renaissance erfgoed in de bovenstad
Naast enkele sporen uit de middeleeuwen schittert de bovenstad vooral door het renaissance erfgoed uit de 16de eeuw. Vanuit politiek en cultureel oogpunt was dit de meest welvarende periode voor de stad. De prachtige herenhuizen en residenties zijn zowel geclassificeerd als beschermd. Na een laatste stop aan de grangettes belvedere van waaruit we een prachtig panoramisch zicht hebben over de stad klimmen we verder naar de Saint-Etienne-kerk uit de 14e eeuw. Alleen al voor de meesterwerken van Ligier Richier is dit historisch monument een bezoek waard.
Ligier Richier, de Michelangelo van de Meuse
De kerk telt drie meesterwerken van zowat de bekendste Renaissance beeldhouwer in Frankrijk geboren in 1500. Het meest aangrijpend is Het Transi van René de Chalon, een macaber en zeer beroemd sculptuur, dat een gedetailleerde weergave is van het ontbindende lichaam van René de Chalon, prins van Oranje. Het beeldhouwwerk, dat de vergankelijkheid van het leven weergeeft, toont een skeletfiguur met huidresten en ingewanden in een dramatische houding met de hand omhoog geheven. Onvoorstelbaar dat dit beeld 479 jaar geleden werd gemaakt met de toen beperkte kennis van het menselijk lichaam. Ook de bekende Calvarieberg en het grafmonument van Philippe de Gueldre zijn stuk voor stuk meesterwerken door hun gedetailleerde expressie. Geïntrigeerd door deze Michelangelo van de Meuse? Dan moet je de Ligier Richierroute volgen die langs zijn mooiste sculpturen gaat.
Saint-Mihiel: een stad met een rijke geschiedenis
De volgende dag staat Saint-Mihiel op het programma. Nieuwsgierig geworden naar de andere meesterwerken van Ligier Richier bezoeken we eerst de Saint-Etiennekerk met een van zijn meest beroemde werken, de kruisafneming – een indrukwekkende groep van beelden – goed beschermd achter tralies.
Nadien wandelen we door het historische centrum met zijn goed bewaarde oude gebouwen. De toeristische dienst is gevestigd in de abdij van Saint-Mihiel uit de 8ste eeuw, een unieke en passende locatie om bezoekers te verwelkomen en te informeren over de rijke geschiedenis en culturele bezienswaardigheden van de stad. Boven de toeristische dienst is er een interessante museum van religieuze kunst. Naast de prachtige barokke kerk ligt de indrukwekkende Benedictijnse bibliotheek waarvan de geschiedenis teruggaat tot 709. We zijn onder de indruk van de waardevolle verzameling van 8800 boeken waaronder manuscripten uit de 8ste tot de 18de eeuw, wiegendrukken en zeldzame boeken uit de 16de eeuw.
De Croquets en Rochers van Saint-Mihiel
Genoeg cultuur, nu willen we even genieten van een lekkere tas koffie en de Croquets en Rochers, de typische lekkernijen van de streek, die onlangs zijn opgenomen in de encyclopedie van de Franse banketbakkers. De Rochers, die hun naam danken aan de koraalriffen langs de noordelijke ingang van de stad, bestaan al sinds 1922 en zijn gemaakt met pure of melkchocolade en geroosterde en gemalen hazelnoten. De croquets zijn al sinds 1854 een lekkernij op basis van bloem, suiker, eieren, vanille en amandelen. Een aan te raden adresje waar je die, maar ook andere zoete delicatessen en hartige snacks kunt proeven is SEREIVAN’S. Alles is er home made ook de chocolade, pralines en marshmallows. Zelfs de koffiebonen zijn zelf geroosterd.
Mirabellen en lekkere wijnen
Een andere lekkernij uit de Meuse zijn de mirabellen, kleine, zoete, gele pruimen. Ze worden verwerkt in desserts, confituur, maar ook in likeuren, eau de vie en allerlei aperitiefdranken. Op zoek naar een adresje om mirabellen te kopen, ontdekken we Domaine de Montgrignon in Billy sous les Côtes. We vinden er niet enkel boomgaarden met mirabellen en kersen, maar ook 10,5 hectaren wijngaarden.
Het wijndomein is al 250 jaar in handen van dezelfde familie die uitzonderlijk lekkere wijnen maakt. Valérie en Renaud Pierson, die met veel passie de familietraditie verder zetten, lieten ons enkele heerlijke wijnen, maar ook een aperitief met mirabellen proeven. Al die heerlijkheden zijn te koop in hun kleine winkel.
De suikerbonen van Verdun
Onze driedaagse in de Meuse zit er bijna op. Vooraleer we huiswaarts rijden, maken we nog een ommetje naar Verdun op zoek naar de beroemde Dragées Braquier, een luxesuikerboon gevuld met de beste amandelen of chocolade. De traditie van de suikerboon gaat terug tot 1220 toen een snuggere apotheker uit Verdun op het idee kwam om zijn amandelen te bedekken met suiker en honing om ze langer te kunnen bewaren.
De fabriek, nog altijd in handen van dezelfde familie, is ook een toeristische attractie. Je doorloopt een parcours met een audioguide waar je achter glas en met een duidelijke uitleg ziet hoe de lekkernijen op ambachtelijke wijze worden gemaakt. Het bezoek eindigt in hun grote shop waar je naast de klassieke dragées ook tal van andere zoete heerlijkheden vindt. Een zoete afsluiter van een ontdekkingstocht in de Meuse die, net zoals de suikerbonen, naar meer smaakt.
Praktische informatie
Algemeen
Meuse attractivité | Internet: lameuse.fr
Eten en drinken
La Sicilia | Internet: lameuse.fr/je-visite/entre-gourmands/restaurants/p/restaurant-la-sicilia-doulcon
Restaurant Côté Cépages à Bar-le-Duc: lameuse.fr/je-
Sereivan’s | Adres: 9, de Place Jacques Bailleux, Saint-Mihiel
Overnachten
Chambres d’hôtes de la ville haute à Dun-sur-Meuse | Internet: leschambresdelavillehaute.fr
La Maison Forte de Revigny-sur-Ornain | Internet: lamaisonforte.com
Domaine de Sommedieuse | Internet: Accueil – Domaine de Sommedieue
Bezienswaardigheden
Musée de la Bière | Internet: museedelabiere.com
l’ Eglise romane de Mont-devant-Sassey | Internet: mont-devant-sassey.fr
Maison Dutriez A la Lorraine | Internet: groseille.com
La fabrique Braquier | Internet: dragees-braquier.fr
Domaine de Montgrignon | Internet: domaine-montgrignon.com
PIN nu en plan later
Schrijf in voor onze nieuwsbrief en ontvang regelmatig een reis- of vakantietip!
Laat een bericht achter